Αθλητικός Ακτιβισμός και Μπάσκετ

Είναι ο αθλητισμός η πιο δυνατή πλατφόρμα για να εκφραστούν διαφορετικές απόψεις; Μπορεί το μπάσκετ να βγει μπροστά και να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος του αθλητικού ακτιβισμού;
Αθλητικός Ακτιβισμός και Μπάσκετ

Πριν μερικά χρόνια και ούτε καν δεκαετίες, τέτοια ερωτήματα θα θεωρούνταν καθαρά φιλολογικά. Γιατί άλλωστε να μπλεχτεί ο αθλητισμός και δη το μπάσκετ σε ζητήματα που άπτονται της κοινωνίας και του πολιτισμού. Τα γεγονότα, όπως και τα χρόνια άλλωστε, τρέχουν και μας προλαβαίνουν.

Η δολοφονία του George Floyd δεν ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, αλλά ακόμη μια σταγόνα σε έναν ωκεανό βίας κατά των μαύρων ανθρώπων, φαινόμενο που έχει στιγματίσει όχι μόνο τις ΗΠΑ αλλά και αναρίθμητες χώρες στις οποίες συμβαίνουν συχνά τέτοια περιστατικά.

Με αφορμή λοιπόν τις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις σχεδόν σε ολόκληρη την Αμερική, το Basketblog εξετάζει την διαρκή άνθηση και γιγάντωση του αθλητικού ακτιβισμού και παρουσιάζει περιπτώσεις παικτών που κατά το παρελθόν εξέφρασαν δυναμικά την αντίθεσή τους στον ρατσισμό κατά των μειονοτήτων.

Ο Lew Alcindor ή αλλιώς Kareem Abdul-Jabbar

Ο πρώτος σκόρερ όλων των εποχών στο ΝΒΑ με 38,387 πόντους ρίσκαρε την φήμη και την καριέρα του, παίρνοντας δημόσια θέση για ζητήματα που ειδικά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 δεν θίγονταν με την σημερινή «ευκολία» ή «άνεση».



Lew Alcindor — known now as Kareem Abdul-Jabbar — with UCLA in 1969. (Associated Press)

Ο Alcindor το 1971 σε ηλικία 24 ετών ασπάστηκε το Ισλάμ και σε μια κίνηση με ιδιαίτερο νόημα άλλαξε το όνομά του σε Kareem Abdul-Jabbar, διαμαρτυρόμενος για την αντιμετώπιση των Αφροαμερικανών στην Αμερική, ακολουθώντας το παράδειγμα του Muhammad Ali. Ταυτόχρονα υποστήριξε με θέρμη την απόφαση του κορυφαίου μποξέρ να αρνηθεί την κατάταξή του στον στρατό κατά την διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ.

Συμμετείχε επίσης σε διαδηλώσεις μετά την δολοφονία του Martin Luther King, Jr. ενώ, σε μια κίνηση που πολλοί αθλητές ούτε θα διανοούνταν, δεν πήρε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1968 στο Μεξικό, διαμαρτυρόμενος για τις φυλετικές διαμάχες που συντάρασσαν τις ΗΠΑ εκείνη την περίοδο.

Αδιαφορώντας παντελώς για τις συνέπειες στην καριέρα του, έβαλε πλατιά την υπογραφή του στον αγώνα υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όντας πρωτεργάτης του αθλητικού ακτιβισμού. Έγραψε βιβλία, διατηρούσε στήλη στο περιοδικό TIME ενώ το 2016 ο απερχόμενος πρόεδρος Barrack Obama του απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας. Ο Jabbar μέχρι και σήμερα, στα 74 του, συνεχίζει να εκφράζεται κατά της ανισότητας.

Bill Russell: Ακτιβισμός 50+ ετών.

Ο παίκτης με τα περισσότερα δαχτυλίδια στο ΝΒΑ, 11 τον αριθμό, συνέβαλε στην ανάδειξη κάθε κοινωνικής αδικίας. Όπως ο Jabbar έτσι και ο μεγάλος Bill Russell ήταν ένας πρωτοπόρος των κοινωνικών δικαιωμάτων και αναμφισβήτητα η απόφασή του να «μπλεχτεί» με ένα τόσο σοβαρό ζήτημα του κόστισε σε υστεροφημία. Σε αντίθεση βέβαια με αθλητές που παρέμειναν σιωπηλοί τον ίδιο καιρό.



Boston Celtics star Bill Russell in 1963 talks with reporters about the boycott of Boston public schools by African-Americans. Children were asked to stay away from regular classes by their parents in protest against what they said was actual, if not legal, segregation. Frank Curtin/AP Photo

Το 1966 έγινε ο πρώτος Αφροαμερικανός προπονητής επαγγελματικής ομάδας στις ΗΠΑ όταν ανέλαβε τους Boston Celtics, όντας ακόμη ενεργό μέλος του ρόστερ! Αυτή η «προαγωγή» ανάγκασε πολλούς από όσους του είχαν φερθεί απαξιωτικά, να τείνουν χείρα φιλίας, ωστόσο ο Russell τους γύρισε την πλάτη, χαρακτηρίζοντας τους υποκριτές. Ως αποτέλεσμα, ανέπτυξε μια σχέση μίσους τόσο με τους οπαδούς των Κελτών και την ευρύτερη κοινότητα.

Το αποκορύφωμα της εχθρικής στάσης προς το πρόσωπό του ήταν η ο βανδαλισμός του σπιτιού του με γκράφιτι και οι εκτεταμένες ζημιές που προκλήθηκαν από τους εισβολείς. Αυτή η κίνηση οδήγησε τον Russell να χαρακτηρίσει την Βοστώνη ως μια «λαϊκή αγορά ρατσισμού». Τα μέσα ενημέρωσης της πόλης του… επέστρεψαν τους χαρακτηρισμούς, αποκαλώντας τον ίδιο ρατσιστή και παρανοϊκό ενώ το FBI έφτιαξε ειδικό φάκελο στον οποίο τον περιέγραφε ως έναν «αλαζόνα νέγρο, που αρνείται να δώσει αυτόγραφα σε λευκά παιδιά».

Σε φιλικό αγώνα ενόψει της σεζόν 1961-62 στο Κεντάκι, ο Russell και οι υπόλοιποι μαύροι παίκτες των Celtics δεν εξυπηρετήθηκαν σε εστιατόριο και αποφάσισαν να μποικοτάρουν το παιχνίδι, μια πρωτόγνωρη και επαναστατική κίνηση σε μια εποχή που κανείς δεν περίμενε από μαύρους να μιλήσουν δημόσια για τις διακρίσεις.

Η κοινωνική δικαιοσύνη ήταν για τον Russell το ύψιστο αγαθό και δεν σταμάτησε ποτέ να την υπερασπίζεται. Το βιογραφικό του στο twitter αναγράφει πρώτα «Civil rights activist» και στην συνέχεια «11x NBA Champ». Αποδέκτης του Προεδρικού Μεταλλίου της Ελευθερίας όπως και ο Jabbar, παρέμεινε ενεργός σε πολιτικό επίπεδο και στις 26 Σεπτεμβρίου 2017 ανέβασε φωτογραφία στην οποία έχει γονατίσει ενώ φοράει το Μετάλλιο, συμπαραστεκόμενος στους παίκτες του NFL.

Η σύλληψη του Bill Walton

Στις 9 Μαΐου 1972 ο σέντερ Bill Walton, προερχόμενος από μια σεζόν χωρίς ήττα με την φανέλα του UCLA, συμμετείχε σε διαδήλωση στο Westwood campus του πανεπιστημίου ενάντια στην απόφαση του Προέδρου Richard Nixon να κλιμακώσει τον πόλεμο στο Βιετνάμ.

Πάνω από 1000 διαδηλωτές απαίτησαν την διακοπή των μαθημάτων, κατέβασαν τις σημαίες της Καλιφόρνια και των ΗΠΑ ενώ εν συνεχεία προχώρησαν σε καθιστική διαμαρτυρία σε κεντρική διασταύρωση της περιοχής. Μετά από παρέμβαση της αστυνομίας, το πλήθος διαλύθηκε χωρίς παρατράγουδα, όμως 50 φοιτητές παρέμειναν και συνελήφθησαν, μεταξύ τους και ο Walton, μετέπειτα σταρ του ΝΒΑ (με Blazers, Clippers και Celtics).



College basketball (and later NBA) star Bill Walton was arrested during an anti-Vietnam War protest on UCLA’s Westwood campus. COURTESY UCLA

Η πρώτη γυναίκα στο ΝΒΑ

Πολύ πριν η Cheryl Miller και η Lisa Leslie φέρουν το γυναικείο μπάσκετ στην επιφάνεια, χαράζοντας τον δρόμο για την δημιουργία του WNBA, η Meyers Drysdale ήταν η γυναικά που έσπασε τα φυλετικά εμπόδια του αθλήματος.



Phoenix Mercury general manager Ann Meyers Drysdale, left, talks with forward Cappie Pondexter at a practice for the 2009 WNBA Finals against the Indiana Fever in Indianapolis.Darron Cummings/AP Photo

Η Drysdale έγινε η πρώτη γυναίκα που έλαβε τετραετή αθλητική υποτροφία στο UCLA και η πρώτη που υπέγραψε συμβόλαιο με ομάδα του ΝΒΑ και συγκεκριμένα τους Indiana Pacers το 1979. Συμμετείχε στα tryouts αλλά δεν επιλέχθηκε στο τελικό ρόστερ.

O Bill Russel μεταξύ άλλων δήλωσε για την Drysdale: «Είναι από τους καλύτερους παίκτες στην ιστορία. Δεν λέω άνδρας ή γυναίκα. Λέω στην ιστορία».Εκτός των άλλων, η θρυλική Meyers Drysdale έχει ακόμη μια πρωτιά, αυτή της περιγραφής αγώνα του NBA από γυναίκα.

Η επιστολή του Craig Hodges

Αν και δεν… πούλησε για ευνόητους λόγους, ο Craig Hodges αποτέλεσε βασικό γρανάζι της ομάδας των Chicago Bulls από το 1988 έως το 1992 και ήταν εκ των κορυφαίων σουτέρ της εποχής. Μετά την κατάκτηση του τίτλου το 1992 οι Ταύροι δέχθηκαν την πρόσκληση του Προέδρου Bush στον Λευκό Οίκο.



Craig Hodges twice led the NBA in 3-point field goal percentage, but the Chicago Bulls guard was released from the league after he wore a dashiki and took a letter for President George Bush to the White House. NATHANIEL S. BUTLER/NBAE/GETTY IMAGES

Παρά την αρχική αντίθεσή του, ακολούθησε την ομάδα, επιλέγοντας μια παραδοσιακή αφρικανική φορεσιά και παρέδωσε στον τότε Πλανητάρχη μια επιστολή στην οποία εξέφραζε την ανησυχία του για την αντιμετώπιση των φτωχών και των μειονοτήτων στις ΗΠΑ. Μετά την επίσκεψη, οι Bulls άφησαν τον ελεύθερο γιατί δεν μπορούσε να παίξει άμυνα…
Διαβάστε περισσότερα για το πώς ο Hodges προσπάθησε ανεπιτυχώς να παρακινήσει τους Jordan και Magic να πάρουν θέση στο αφιέρωμα του Basketblog, με αφορμή το “The Last Dance”.

Το βλέμμα χαμηλά…
Στις 12 Μαρτίου 1996 ο Mahmoud Abdul-Rauf των Denver Nuggets τιμωρήθηκε με αποκλεισμό από τον τότε κομισάριο του ΝΒΑ, David Stern, καθώς αρνούνταν να σηκωθεί την ώρα της ανάκρουσης του Εθνικού Ύμνου πριν από τους αγώνες. Ο Abdul-Rauf πίστευε πως η σημαία είναι σύμβολο καταπίεσης και πως οι ΗΠΑ είχαν μια μακρά ιστορία τυραννίας.



After Mahmoud Abdul-Rauf (center) refused to stand for “The Star-Spangled Banner” before games, saying that the flag was a symbol of oppression and that the United States had a long history of tyranny, the NBA suspended him. MICHAEL S. GREEN/AP PHOTO

Σύντομα η λίγκα και ο παίκτης συμφώνησαν σε έναν συμβιβασμό. Ο Abdul-Rauf θα κοιτούσε χαμηλά με τα μάτια κλειστά όταν παιζόταν ο Εθνικός Ύμνος, κάτι που συνέχισε να κάνει, λέγοντας μια μουσουλμανική προσευχή. Καθώς ο Abdul-Rauf έδειχνε τον σεβασμό του, τέσσερις υπάλληλοι τοπικού ραδιοφωνικού σταθμού, εισήλθαν παράνομα σε τζαμί παίζοντας με τρομπέτες τον αμερικανικό ύμνο, αντιδρώντας στην τακτική του Abdul-Rauf. Πέντε χρόνια αργότερα, εμπρηστές έκαψαν το σπίτι του στο Γκάλφπορτ του Μισισίπι.

Η σιωπηλή διαμαρτυρία για τον πόλεμο στο Ιράκ
Η Toni Smith βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής το 2003, όταν γύρισε την πλάτη της στην σημαία πριν από αγώνα του Manhattanville College, εκφράζοντας την αντίθεσή της στην στρατιωτική επέμβαση στο Ιράκ. Η 21χρονη τότε φοιτήτρια κοινωνιολογίας δεν το έβαλε κάτω πάρα τις απειλές προς το πρόσωπό της αλλά και προς το κολλέγιο της και εξήγησε την πράξη της λέγοντας πως «Πολλοί σηκώνονται και χαιρετούν την σημαία στα τυφλά. Υπάρχουν πολλές ανισότητες σε αυτή την χώρα και αρκετά ζητήματα με τα οποία πρέπει να ασχοληθούμε. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, οι φτωχοί φτωχότεροι και οι προτεραιότητες μας είναι αλλού».



Toni Smith, a 21-year-old sociology major and basketball player at Manhattanville College, turned her back to the flag as the pregame anthem played in silent protest of America’s potential involvement in the Iraq War. STUART RAMSON/AP PHOTO

Τεσσεράμισι λεπτά
Μια ιδιαίτερη διαμαρτυρία έλαβε χώρα στο Knox College στις 29 Νοεμβρίου 2014, μετά την δολοφονία του Michael Brown από αστυνομικούς στο Μιζούρι. Πριν από αγώνα του κολλεγίου, η παίκτρια Ariyana Smith μπήκε στο γήπεδο με τα χεριά της ψηλά και έπειτα έπεσε στο παρκέ για τεσσεράμισι λεπτά, συμβολίζοντας τις τεσσεράμισι ώρες που έμεινε το άψυχο σώμα του Brown στον δρόμο.



Ariyana Smith’s Knox College teammates showed solidarity after the basketball player started the wave of athletic protest about the deaths of black men at the hands of police. CHRIS ZOELLER/THE REGISTER-MAIL

Από το NBA στο Airbnb
Ο Jason Collins είναι ακόμη ένα σπουδαίο παράδειγμα αθλητικού ακτιβισμού. Το 2013 έγραψε ιστορία ως ο πρώτος εν ενεργεία επαγγελματίας αθλητής από τις τέσσερις major διοργανώσεις (NBA, NFL, MLB, NHL) που δήλωσε ανοικτά ότι είναι ομοφυλόφιλος. Σε συνεργασία με την Airbnb συμμετείχε σε εκδήλωση της εταιρείας στο Μανχάταν, με σκοπό την ενημέρωση του κοινού για την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Η γνωστή φίρμα επινοικίασης τον συνεργάστηκε μαζί του, με σκοπό «να νιώσουν οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ότι μπορούν να ανήκουν οπουδήποτε».



«I can’t breathe» από το 2014
Οι τελευταίες λέξεις του Eric Garner όταν ξεψυχούσε στα χέρια του αστυνομικού Daniel Pantaleo στις 17 Ιουλίου 2014, έμελλε να αποτελέσουν το σύνθημα στα χείλη όσων ξεσηκώνονται ενάντια στην αστυνομική βία. Ο Pantaleo ακινητοποιώντας τον Garner με λαβή στο λαιμό, συνέχισε να τον κρατάει δέσμιο όσο και αν το θύμα φώναζε πως δεν μπορεί να αναπνεύσει. Στις 4 Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς, ο εισαγγελέας του Richmond County αποφάσισε να μην ασκήσει δίωξη στον Pantaleo, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων.



Οι παίκτες του NBA δεν έμειναν αμέτοχοι, φορώντας μπλουζάκια με την φράση «I can’t breathe» πριν τους αγώνες της 8ης Δεκεμβρίου, μεταξύ αυτών ο LeBron James και ο Kyrie Irving. Ο «Βασιλιάς» τόνισε πως ήταν μια αναγνώριση προς την οικογένεια του Garner που είχε ανάγκη την συμπαράσταση όλων. Για την ιστορία ο Pantaleo εκδιώχθηκε απλώς από το αστυνομικό σώμα, 5 χρόνια αργότερα.

Με μπλουζάκι Cassius Clay
Το δικό του μήνυμα έχει στείλει και ο Carmelo Anthony, παίρνοντας μέρος σε διαδήλωση στην Βαλτιμόρη το 2015. Ο Melo φορώντας ένα t-shirt με το όνομα του Cassius Clay, συμμετείχε στην πορεία προς το Δημαρχείο της γενέτειρας του, διαδηλώνοντας για τον θάνατο του Freddie Gray που υπέστη θανάσιμα τραύματα στην σπονδυλική του στήλη 11 ημέρες νωρίτερα, κατά την προφυλάκισή του.



New York Knicks forward Carmelo Anthony (center) marched to Baltimore City Hall to protest the death of Freddie Gray. PATRICK SEMANSKY/AP PHOTO

Από το πρόστιμο στον διάλογο
Στις 9 Ιουλίου του 2016, αθλήτριες των Minnesota Lynx, New York Liberty και Phoenix Mercury φόρεσαν μπλούζες του κινήματος Black Lives Matter σε αγώνες του WNBA, διαμαρτυρόμενες για την αστυνομική βία κατά των μαύρων. Οι ενώσεις των αστυνομικών θεώρησαν αυτή τη κίνηση ως προσβολή την στιγμή που η λίγκα επέβαλε πρόστιμα στις ομάδες και τις παίκτριες.



From left to right: Minnesota Lynx players Lindsay Whalen, Maya Moore, Rebekkah Brunson and Seimone Augustus wore shirts in support of the Black Lives Matter movement during warm-ups on July 9, 2016. DAVID SHERMAN/NBAE/GETTY IMAGES

Η σέντερ των Liberty, Tina Charles με tweet της αρνήθηκε «να παραμείνει σιωπηλή», αναγκάζοντας την πρόεδρο του WNBA, Lisa Borders να ανακαλέσει τα πρόστιμα και να ξεκινήσει διάλογο. Τοποθετήθηκε μάλιστα, αναφέροντας πως «Όσο κι αν περιμένουμε από τις παίκτριες να συμμορφώνονται με τους κανονισμούς και τις οδηγίες για τις εμφανίσεις των ομάδων, καταλαβαίνουμε επίσης την επιθυμία τους να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες για να συζητούν σοβαρά κοινωνικά ζητήματα».


Το νομοσχέδιο που δεν πέρασε
Η Brittney Griner ήταν το νο.1 pick στο ντραφτ του WNBA το 2013, προερχόμενη από το Baylor University και υποστήριξε την καμπάνια της λίγκας για άνοιγμα προς την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, η πρώτη διοργάνωση που σχεδίασε ποτέ τέτοια καμπάνια.



Το 2017 η Griner, μια από τις ελάχιστες αθλήτριες του WNBA που έχουν δηλώσει δημόσια πως είναι ομοφυλόφιλες, πήρε θέση μαζί με την συναθλήτρια της, Layshia Clarendon, γράφοντας από κοινού ένα άρθρο ενάντια σε νομοσχέδιο της πολιτείας του Τέξας, το οποίο θα περιόριζε το δικαίωμα των μελών της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας να χρησιμοποιούν δημόσιες τουαλέτες και άλλες εγκαταστάσεις. Οι δύο παίκτριες θεώρησαν αυτό το ψήφισμα απειλή για όσες αθλήτριες θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουν αποδυτήρια που για άτομα διαφορετικής φυλετικής ταυτότητας.
«Παρά το γεγονός ότι δεν είμαστε τρανσέξουαλ, ξέρουμε πως είναι να μένεις στο περιθώριο και να μην ταιριάζεις στα κοινωνικά πρότυπα» δήλωσαν χαρακτηριστικά.
Το ψήφισμα απορρίφθηκε τελικά από το νομοθετικό σώμα της πολιτείας.

Και στην Ελλάδα τι;
Αυτές είναι μερικές μόνο από τις αναρίθμητες περιπτώσεις αθλητών του μπάσκετ που πήραν θέση και στάθηκαν στο πλευρό των μειονοτήτων, δίνοντας έναν διαφορετικό αγώνα μαζί τους.
Περνάμε τον Ατλαντικό, προσγειωνόμαστε στην ελληνική αθλητική πραγματικότητα και συνειδητοποιούμε την εκκωφαντική απουσία του αθλητικού ακτιβισμού πλην ελάχιστων εξαιρέσεων.
Ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανωμένου αθλητικού ακτιβισμού στην Ελλάδα απέναντι σε κάθε είδους ανισότητες καταγράφεται ο ΠΣΑΠ. Με μια πολύ αξιόλογη καμπάνια, το νυν προεδρείο έχει καταφέρει μέσω βίντεο που συμμετέχουν γνωστοί αθλητές της Εθνικής Ομάδας και μη, να προωθήσει το μήνυμα κατά του κοινωνικού ρατσισμού, με όποια μορφή κι αν προέρχεται.



Το ελληνικό μπάσκετ παραμένει αμέτοχο σε μεγάλο ποσοστό και δεν προχωράει σε αντίστοιχες ή παρόμοιες κινήσεις. Οι περισσότεροι μπασκετμπολίστες δεν έχουν σκεφτεί ή ίσως να μην θέλουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα των Αμερικανών συναδέλφων τους.
Δυστυχώς οι μειονότητες δεν βρίσκονται σε καλύτερη θέση στην ελληνική κοινωνία και τα περιστατικά βίας εναντίων τους είναι αρκετά συχνά. Τι περιμένουν άραγε οι αθλητές και τοποθετούνται δημόσια; Ο ρατσισμός και η βία δεν είναι «προνόμιο» των ΗΠΑ, αλλά υπάρχουν σε όλο τον κόσμο. Γιατί λοιπόν οι παίκτες δεν βγαίνουν μπροστά; Αποτελώντας πρότυπα για τους νέους, θα έδιναν το καλύτερο παράδειγμα και η φωνή τους θα ακούγονταν πολύ πιο δυνατά και το μήνυμα θα έφτανε σε πολλούς περισσότερους.
Αν πρώτοι οι παίκτες δεν χρησιμοποιήσουν την πλατφόρμα του αθλητισμού και δεν συμπαρασταθούν σε όσους έχουν ανάγκη, ενώνοντας τις φωνές τους, τότε μια από τις χειρότερες αρρώστιες, ο ρατσισμός, θα συνεχίσει να εξαπλώνεται αντί να εξαλειφθεί δια παντός.

Tags:

ΣΧΟΛΙΑ

Εγγραφείτε στο newsletter μας
Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορτάζ και ειδήσεις απο όλο τον μπασκετικό κόσμο